Jaką gaśnicę wybrać do kuchni?
Kuchnia jest jednym z tych miejsc w domu, w których w krótkim czasie może dojść do powstania niewielkiego ognia, a następnie jego gwałtownego rozprzestrzenienia. Wystarczy rozgrzany olej pozostawiony na patelni, uszkodzone urządzenie elektryczne, zwarcie instalacji, zapalona ściereczka znajdująca się zbyt blisko palnika czy niewłaściwie użyty sprzęt AGD. Wybierając gaśnicę do kuchni należy mieć na względzie specyfikę pożarów.
Charakter zagrożenia zależy od tego, co dokładnie zacznie się palić, dlatego wybierając gaśnicę do kuchni, nie warto kierować się wyłącznie jej wielkością, ceną czy popularnością konkretnego modelu. Znacznie istotniejsze jest sprawdzenie oznaczeń znajdujących się na urządzeniu i upewnienie się, że zastosowany środek gaśniczy jest przeznaczony do pożarów mogących wystąpić w tym pomieszczeniu. Państwowa Straż Pożarna wskazuje, że do kuchni warto wybierać gaśnice oznaczone symbolem F, przeznaczone do gaszenia tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych.
Jakie pożary mogą wystąpić w kuchni?
W kuchni może pojawić się kilka różnych grup pożarów, dlatego jedna gaśnica nie zawsze będzie odpowiadała wszystkim potencjalnym zagrożeniom. Najbardziej charakterystycznym przypadkiem jest pożar oleju lub tłuszczu podczas smażenia. Tego rodzaju zdarzenie zalicza się do grupy F, obejmującej pożary tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych. Oprócz tego w kuchni mogą palić się materiały stałe, takie jak drewno, papier, karton, tkaniny czy niektóre tworzywa sztuczne, należące do grupy A. W przypadku niektórych produktów używanych w gospodarstwie domowym może pojawić się także zagrożenie związane z cieczami palnymi, klasyfikowanymi jako grupa B. Osobną kategorię stanowią urządzenia elektryczne, w przypadku których przed użyciem konkretnej gaśnicy należy sprawdzić dopuszczenie producenta do gaszenia urządzeń znajdujących się pod napięciem. Aktualne przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej wyróżniają grupy A, B, C, D i F, a rodzaj gaśnicy powinien odpowiadać pożarom mogącym wystąpić w danym obiekcie.
Pożar oleju lub tłuszczu wymaga specjalnego postępowania
Płonący olej na patelni albo tłuszcz w innym naczyniu stanowi jedno z najbardziej niebezpiecznych zagrożeń występujących podczas gotowania. W takiej sytuacji absolutnie nie należy próbować gasić ognia wodą. Kontakt wody z rozgrzanym tłuszczem może doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia płonącej substancji i powstania bardzo niebezpiecznej chmury rozgrzanych kropli. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zaleca w przypadku niewielkiego pożaru oleju wyłączenie źródła ciepła, przykrycie naczynia pokrywką, użycie koca gaśniczego albo zastosowanie gaśnicy przeznaczonej do pożarów grupy F. Po stłumieniu płomieni nie należy przenosić ani przesuwać naczynia do czasu całkowitego ostudzenia tłuszczu.
Jakich oznaczeń szukać na gaśnicy kuchennej?
Przy zakupie gaśnicy przeznaczonej do kuchni należy przede wszystkim sprawdzić oznaczenie grup pożarów, znajdujące się na etykiecie. Symbol F informuje, że urządzenie jest przeznaczone do gaszenia tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych. W zależności od konstrukcji konkretna gaśnica może mieć szerszy zakres zastosowań, przykładowo AF albo ABF, co oznacza możliwość gaszenia także innych grup pożarów. Nie należy jednak zakładać, że każda gaśnica pianowa nadaje się automatycznie do płonącego oleju. O przeznaczeniu decydują oznaczenia producenta, badania i deklarowane parametry konkretnego modelu. Warto zwrócić uwagę również na informację dotyczącą gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem, ponieważ takie dopuszczenie nie jest cechą wszystkich urządzeń. Przepisy wymagają, aby rodzaj gaśnic był dostosowany do grup pożarów mogących wystąpić w obiekcie, natomiast Państwowa Straż Pożarna przypomina o konieczności zwracania uwagi na oznaczenia umieszczone na gaśnicy.
Co oznaczają symbole A, B i F?
Symbol A odnosi się do pożarów materiałów stałych, zwykle pochodzenia organicznego, podczas spalania których występuje żarzenie, przykładowo drewna, papieru czy tekstyliów. B oznacza pożary cieczy i materiałów stałych topiących się pod wpływem ciepła, natomiast F dotyczy tłuszczów i olejów znajdujących się w urządzeniach kuchennych. Taki podział pozwala szybko określić, do jakiego rodzaju pożaru przeznaczony jest dany środek gaśniczy. W praktyce przy wyborze urządzenia do kuchni domowej warto szukać modelu obejmującego grupę F, a jeśli ma on także oznaczenia A lub B, zakres jego zastosowania może być szerszy. Nie należy jednak traktować samych liter jako wystarczającej informacji – trzeba zapoznać się z całą etykietą, instrukcją i ograniczeniami dotyczącymi konkretnego produktu.
Jakie gaśnice kuchenne są dostępne na rynku?
Rynek oferuje kilka rodzajów gaśnic przeznaczonych do zastosowania w kuchniach domowych i gastronomicznych. Popularną grupę stanowią gaśnice pianowe typu F lub AF, przygotowane z myślą o płonących olejach i tłuszczach. Dostępne są również większe modele pianowe o szerszym zakresie zastosowania, obejmującym grupy A, B i F. Wybierając urządzenie, warto uwzględnić wielkość kuchni, rodzaj stosowanej kuchenki, częstotliwość smażenia oraz obecność urządzeń elektrycznych. Przykładem większego modelu jest GPN-6x ABF KZWM Ogniochron, o pojemności 6 l, deklarowanej skuteczności 21A 233B 40F i zastosowaniu w kuchniach domowych oraz gastronomii. Producent deklaruje także możliwość gaszenia urządzeń do 1 kV. Inną propozycją jest GWG-2x AF firmy Boxmet, zawierająca 2 l środka pianowego i przeznaczona przede wszystkim do pożarów grupy F oraz A; według danych produktu może być również stosowana przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem do 1000 V.
Gaśnice do kuchni a urządzenia z bateriami litowo-jonowymi
Współczesna kuchnia coraz częściej jest także miejscem przechowywania i ładowania urządzeń wyposażonych w akumulatory litowo-jonowe. Laptop używany przy stole, telefon, tablet, powerbank czy inne urządzenie elektroniczne może posiadać baterię Li-ion, a jej uszkodzenie, przegrzanie lub wadliwe ładowanie może prowadzić do pożaru. W przypadku takiego zagrożenia nie należy automatycznie zakładać, że zwykła gaśnica kuchenna będzie przeznaczona do gaszenia baterii. Na rynku pojawiają się specjalistyczne urządzenia wykorzystujące środki opracowane z myślą o akumulatorach litowo-jonowych. Przykładem jest MOBIAK 2L AF Hydrogel, oferowany jako urządzenie przeznaczone do gaszenia ciał stałych, tłuszczów jadalnych oraz baterii litowych i akumulatorów Li-ion. Dane dostępne dla tego modelu wskazują na zastosowanie środka HydroGel BM 048, pojemność 2 l i klasę odporności ogniowej 5A 5F. Tego typu urządzenia należy traktować jako specjalistyczną kategorię sprzętu, a nie jako prosty zamiennik każdej gaśnicy kuchennej.
Czy w kuchni wystarczy koc gaśniczy zamiast gaśnicy?
Koc gaśniczy może być bardzo przydatnym elementem wyposażenia kuchni, ale nie powinien być automatycznie traktowany jako pełny zamiennik gaśnicy. Jego działanie polega na odcięciu dopływu tlenu do niewielkiego źródła ognia poprzez przykrycie go odpowiednim materiałem. Przy małym pożarze naczynia może to być bardzo skuteczna metoda, o ile koc można bezpiecznie zastosować bez narażania osoby podejmującej interwencję. Państwowa Straż Pożarna wymienia koc gaśniczy jako jeden ze środków, których można użyć przy pożarze oleju, obok pokrywki oraz właściwie dobranej gaśnicy. Ograniczeniem koca jest jednak jego zastosowanie do określonego rodzaju i rozmiaru pożaru. Nie służy on do prowadzenia długotrwałego gaszenia rozwiniętego ognia, a niewłaściwe podejście do płomieni może stwarzać zagrożenie dla użytkownika. Z tego względu w dobrze wyposażonej kuchni koc gaśniczy może stanowić uzupełnienie gaśnicy, a niekoniecznie jej zastępstwo.
A co z pokrywką, piaskiem i odłączeniem zasilania?
W przypadku niewielkiego pożaru kuchennego znaczenie mogą mieć także proste czynności niewymagające użycia gaśnicy. Jeżeli zapali się olej znajdujący się w garnku lub na patelni, a sytuacja pozostaje bezpieczna do opanowania, można odciąć źródło ciepła i przykryć naczynie odpowiednią pokrywką, nie zdejmując jej później aż do ostudzenia zawartości. Przy urządzeniu elektrycznym pierwszym działaniem, o ile można zrobić to bezpiecznie, jest odłączenie zasilania. Nie należy jednak sięgać po przewód ani urządzenie znajdujące się w płomieniach, jeśli grozi to porażeniem. W przypadku rozwijającego się pożaru priorytetem jest opuszczenie zagrożonego miejsca i wezwanie straży pożarnej pod numerem 112. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreśla, że nie należy podejmować gaszenia ognia, którego nie można opanować, ani dopuszczać do odcięcia sobie drogi ewakuacji.
Dlaczego warto mieć gaśnicę w kuchni?
Gaśnica znajduje zastosowanie przede wszystkim na początku pożaru, kiedy źródło ognia jest jeszcze niewielkie i można podjąć próbę jego bezpiecznego ugaszenia. Jej największą wartością jest możliwość szybkiego rozpoczęcia działania bez oczekiwania na przyjazd straży pożarnej. Nie oznacza to jednak, że posiadanie gaśnicy pozwala zastąpić numer alarmowy, ewakuację czy zasady bezpieczeństwa. Straż Pożarna wprost wskazuje, że wyposażenie mieszkania w gaśnicę zwiększa bezpieczeństwo, a prawidłowo użyte urządzenie może pomóc ugasić pożar w zarodku. Jednocześnie należy pamiętać o regularnej kontroli sprzętu i utrzymywaniu go w stanie pozwalającym na użycie. Gaśnica powinna być łatwo dostępna, ale nie może znajdować się bezpośrednio nad źródłem ciepła ani w miejscu, w którym dostęp do niej podczas pożaru zostanie odcięty przez płomienie. W kuchni dobrze jest więc wybrać miejsce umożliwiające szybkie sięgnięcie po sprzęt, jednocześnie pozostawiając bezpieczną drogę wyjścia.
Jak wybrać gaśnicę do konkretnej kuchni?
Dobór gaśnicy powinien wynikać przede wszystkim z analizy tego, co znajduje się w kuchni i jakie sytuacje mogą wystąpić podczas jej użytkowania. W przypadku typowej kuchni domowej z kuchenką gazową lub elektryczną, piekarnikiem i możliwością smażenia warto szukać urządzenia obejmującego grupę F. Jeśli zależy nam na szerszym zakresie ochrony, można rozważyć model oznaczony AF albo ABF, pod warunkiem że jego parametry odpowiadają rzeczywistym zagrożeniom. Osoby korzystające z wielu urządzeń wyposażonych w baterie litowo-jonowe powinny dodatkowo rozważyć specjalistyczne urządzenie przeznaczone do pożarów akumulatorów, zamiast zakładać, że każda gaśnica pianowa poradzi sobie z takim zdarzeniem. Warto również sprawdzić zgodność urządzenia z odpowiednimi wymaganiami, instrukcję użytkowania, okresy przeglądów oraz informacje producenta dotyczące napięcia urządzeń elektrycznych. Sama obecność napisu „kuchenna” nie powinna być podstawą zakupu – znacznie więcej mówi dokładna klasyfikacja i skuteczność gaśnicza.
Gaśnica to element ochrony, a nie gwarancja bezpieczeństwa
Nawet dobrze dobrana gaśnica nie sprawi, że każdy pożar będzie można bezpiecznie ugasić samodzielnie. Jeżeli ogień szybko się rozprzestrzenia, pojawia się intensywne zadymienie, płomienie obejmują meble lub zabudowę, droga wyjścia jest zagrożona albo osoba podejmująca gaszenie nie ma pewności, jak postąpić, należy przerwać próbę, opuścić mieszkanie i wezwać straż pożarną. Aktualne zalecenia MSWiA podkreślają konieczność alarmowania osób zagrożonych, wezwania służb oraz unikania działań narażających życie i zdrowie. Gaśnica ma pomagać w opanowaniu małego pożaru na wczesnym etapie, a nie zachęcać do podejmowania ryzyka podczas rozwiniętego pożaru. Dlatego rozsądnie wyposażona kuchnia powinna uwzględniać nie tylko sam sprzęt gaśniczy, lecz także czujność podczas gotowania, sprawne urządzenia, bezpieczne przechowywanie materiałów palnych oraz znajomość podstawowych zasad reagowania.
Podsumowanie – jaka gaśnica do kuchni będzie odpowiednia?
W przypadku kuchni najważniejszym oznaczeniem, którego warto szukać na gaśnicy, jest F, ponieważ ta grupa obejmuje pożary tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych. Dla większego zakresu zastosowań można rozważyć urządzenia oznaczone AF lub ABF, sprawdzając przy tym dokładne parametry producenta i dopuszczenia dotyczące urządzeń elektrycznych. Dobrym przykładem klasycznej gaśnicy kuchennej jest GWG-2x AF firmy Boxmet, natomiast większą pojemność oferuje GPN-6x ABF KZWM Ogniochron. Jeżeli w domu występuje dodatkowe ryzyko związane z bateriami litowo-jonowymi, można rozważyć specjalistyczne urządzenia hydrożelowe, takie jak seria MOBIAK przeznaczona do akumulatorów Li-ion. Niezależnie od wybranego modelu należy pamiętać, że przy pożarze tłuszczu nie wolno używać wody, a każdą próbę gaszenia należy podejmować wyłącznie wtedy, gdy pożar jest niewielki i nie zagraża drodze ewakuacji.
